Gemeenten moeten uitgaven fors aanpassen
Er gaapt een gat van 6 miljard euro tussen de verwachte inkomsten en uitgaven van gemeenten in 2017. Anders dan de rijksoverheid moeten gemeenten echter een sluitende begroting maken. Dat betekent dat forse ingrepen onvermijdelijk zijn. Dit blijkt uit onderzoek dat COELO dinsdag publiceert. COELO (Centrum voor onderzoek van de economie van de lagere overheden) is een onderzoeksinstituut verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. Dit onderzoek is uitgevoerd samen met bruno steiner advies.
Het financiële gat bestaat uit drie delen. Het eerste onderdeel is het verschil tussen de verwachte inkomsten en uitgaven op basis van bestaand beleid: 2,7 miljard euro op jaarbasis. Het tweede deel bestaat uit de kortingen op de taken in het sociale domein die binnenkort naar gemeenten worden gedecentraliseerd: 2,9 miljard euro. Het derde onderdeel is het gemeentelijke aandeel in de 6 miljard euro aan extra bezuinigingen van het kabinet: 0,5 miljard euro. Samen gaat het om 6,1 miljard aan ongedekte uitgaven.
Sluitende begroting
Anders dan het Rijk moeten gemeenten hun begroting laten sluiten. Het gat van 6,1 miljard euro heeft daarom het karakter van een taakstelling. Gemeenten zullen er alles aan doen om het gat te dichten. Hun opties zijn echter beperkt.
Lastenverhoging geen optie
Het kabinet dekt een aanzienlijk deel van zijn ombuigingen uit lastenverzwaringen voor burgers en bedrijven. Gemeenten hebben die mogelijkheid niet. Hun belastinginkomsten zijn zo beperkt dat zelfs een verdubbeling geen soelaas zou bieden. Gemeenten moeten dus snijden in hun voorzieningen. Burgers gaan dit merken.
Begrip bij burgers alleen voor sommige bezuinigingen
Uit het COELO-onderzoek blijkt dat de meeste mensen bezuinigingen op bijvoorbeeld straatverlichting, buurtcentra en sportaccommodaties accepteren. Bezuinigingen in het sociale domein (thuiszorg, jeugdzorg, sociale werkvoorziening) wijzen burgers echter in meerderheid af. Maar juist daarin gaat veel geld om – veel meer dan in straatverlichting.
Ontzorging
De rijksoverheid draagt taken uit het sociale domein in 2015 over aan gemeenten. Het gaat om de Jeugdzorg, de begeleiding, ondersteuning en verzorging uit de Awbz en de Participatiewet (combinatie van bijstand, sociale werkvoorziening en Wajong). Het kabinet streeft hierbij naar een zogeheten ‘paradigmashift’. Er moet worden ‘ontzorg’, mensen moeten meer zelf doen of de hulp inroepen van vrijwilligers. Van gemeenten wordt verwacht dat zij via een integrale aanpak met minder geld betere zorg kunnen bieden. Daar is maatwerk voor nodig.
Verschillen in dienstverlening onacceptabel
Een onvermijdelijk gevolg van maatwerk is dat er regionale verschillen ontstaan in de dienstverlening op sociaal terrein. Dergelijke verschillen worden door burgers echter massaal afgewezen, zo blijkt uit het COELO-onderzoek. Dit maakt het voor gemeenten moeilijk om de ingeboekte bezuinigingen in het sociale domein ook echt te realiseren.
Investeringen de dupe
Gemeenten nemen een groot deel (45 procent) van alle overheidsinvesteringen voor hun rekening. Deze investeringen komen sterk onder druk te staan. Wanneer gemeenten de helft van hun financiële gat op deze manier zouden dekken, zou dat een terugval opleveren van maar liefst 33 procent van de gemeentelijke investeringen en 15 procent van alle overheidsinvesteringen. Op korte termijn levert dat een negatieve economische impuls op, met nadelige gevolgen voor de werkgelegenheid en de economische groei. Op de langere termijn komt de kwaliteit van wegen, riolen en gebouwen dan onder druk te staan.
Belang van gemeenten
Gemeenten zijn belangrijke spelers binnen het Nederlandse overheidsbestel. Van alle overheidsbestedingen komt een kwart voor rekening van gemeenten. Gemeentelijke bestedingen zijn daarmee goed voor bijna tien procent van het bbp. Ook als sector in de economie tellen de gemeenten mee. Hun materiële bestedingen bedragen 20 miljard euro per jaar. Bijna de helft hiervan bestaat uit investeringen. Van alle overheidsinvesteringen wordt maar liefst 45 procent door gemeenten gedaan.
Opdracht
Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.
Meer informatie: Maarten Allers of Corine Hoeben e-mail coelo rug.nl
Het rapport is te vinden op www.coelo.nl.
M.A. Allers, B. Steiner, C. Hoeben en J.B. Geertsema, Gemeenten in perspectief.COELO, Groningen, ISBN 978 90 76276 83 0.Laatst gewijzigd: | 21 juni 2022 08:19 |
Meer nieuws
-
01 april 2025
Executive MBA van UGBS best beoordeelde MBA | Nationale Keuzegids 2025
Volgens de onafhankelijke Keuzegids Masters 2025 is de Executive MBA van de University of Groningen Business School de best beoordeelde MBA van Nederland (deeltijd én voltijd).
-
01 april 2025
Executive Master of M&A and Valuation geaccrediteerd als joint degree met Vrije Universiteit Amsterdam
Vanaf 1 september ontvangen deelnemers aan het programma na succesvolle afronding een masterdiploma van zowel de Rijksuniversiteit Groningen als de Vrije Universiteit Amsterdam.
-
24 maart 2025
RUG 28e in World’s Most International Universities 2025 ranglijst
De Rijksuniversiteit Groningen is door Times Higher Education gerangschikt op de 28e plek in de World’s Most International Universities 2025 ranglijst. Daarmee laat de RUG instellingen als MIT en Harvard achter zich. De 28e plek betekent een stijging...